Alergeny – to substancje, które powodują stan nadmiernego pobudzenia układu immunologicznego. Alergenem może być każda cząsteczka białkowa, najczęściej mikroskopijnej wielkości. W zależności od źródła pochodzenia mogą być to alergeny roślinne lub zwierzęce. Najczęstszymi źródłami alergenów są: pyłki kwitnących drzew, krzewów, traw, zbóż i chwastów, kurz i bytujące w nim roztocza, sierść kota, psa, wełna, pierze, pleśnie i grzyby, oraz pokarmy: mleko, jaja, sery, czekolada, kakao, pomidory, owoce cytrusowe, ryby i inne. Alergen może przedostać się do organizmu różnymi drogami: wnikać przez skórę, osiadać na spojówkach, wraz z wdychanym powietrzem docierać do błony śluzowej górnych dróg oddechowych i oskrzeli, wreszcie przenikać przez błonę śluzową przewodu pokarmowego gdy jest składnikiem posiłku.
Alergia- uczulenie, nadwrażliwość - jest to jakościowo zmieniona odpowiedź tkanek na alergen, polegająca na reakcji immunologicznej związanej z powstaniem swoistych przeciwciał.
Histamina – związek chemiczny uwalniany w reakcjach alergicznych wywołujący typowe objawy alergiczne jak wysypka, świąd, obrzęk, katar, kaszel, kichanie, łzawienie, drapanie w gardle, kolka, nudności, biegunka.
histaminy.Również bada zaburzenia odporności jakim jest alergia
niedobory i spadek odporności,mechanizmy uodpornienia i wywoływania tolerancji na alergeny czyli odczulania.
Immunoterapia – zwana również odczulaniem – jest to jedyna metoda wyleczenia z alergii stosowana od 1910 roku. Metoda polegająca na podawaniu szczepionek zawierających alergeny, wywołująca tolerancję na te alergeny, zwykle wymagająca kilkuletniego stosowania. Podnosi po dłuższym czasie stosowania odporność przeciwinfekcyjną.
Immunoterapia – zwana również odczulaniem – jest to jedyna metoda wyleczenia z alergii stosowana od 1910 roku. Metoda polegająca na podawaniu szczepionek zawierających alergeny, wywołująca tolerancję na te alergeny, zwykle wymagająca kilkuletniego stosowania. Podnosi po dłuższym czasie stosowania odporność przeciwinfekcyjną.
Leki antyhistaminowe – Zyrtec, Claritine, Clemastin, i inne leki stosowane w objawowym leczeniu alergii hamujące uwalnianie histaminy.
Pediatria – to dział medycyny zajmujący sie badaniem rozwoju fizycznego i psychicznego dzieci, chorobami wieku dziecięcego i metodami ich leczenia. Za ojca pediatrii uważa się Abrahama Jacobiego.
w naczyniach i będące w skórze.Dzięki nim pojawiają się bąble
pokrzywkowe w czasie robienia testów.Tylko u alergika występują
specyficzne dla danego alergenu przeciwciała klasy IgE.Inne przeciwciała oznaczone jako IgM i IgG powstają po chorobie lub
szczepieniu i są podstawą odporności.
Odpornościowa pamięć (WYWIAD Z "GWARKA" 15.02.2008)
- Jak rodzice mogą zadbać o odporność swojego dziecka?
Podstawy odporności dziecka są tworzone przez naturalne dojrzewanie układu odporności szczepienia i tzw.przechorowanie infekcji.Rodzice powinni zadbać o regularne wietrzenie mieszkania,właściwą temperaturę i wilgotność powietrza. Przy dziecku nie należy palić papierosów.Ważne jest odpowiednie ubranie,takie by nie doprowadzić do przegrzania organizmu. Warto też zadbać o ruch na świeżym powietrzu oraz dietę bogatą w witaminy i mikroelementy.
- Dlaczego tak ważne jest przechorowanie infekcji ?
Dzieci chorują częściej niż dorośli. Ich układ obronny dojrzewa dopiero około 12 roku życia. Infekcje pojawiają się najczęściej w momencie pójścia do żłobka, przedszkola, czy szkoły. Ważne by nagminnie nie stosować antybiotyków od pierwszych godzin banalnej infekcji. Infekcja musi trwać dostatecznie długo, aby uruchomiła się pamięć immunologiczna, która jest niezbędna do produkcji przeciwciał. Zbyt wczesne zastosowanie antybiotyku co prawda skutkuje szybkim powrotem do zdrowia, ale nie na długo. Ponadto niektóre antybiotyki działają niekorzystnie na komórki szpiku kostnego odpowiedzialne za odporność. Niszczą tez florę przewodu pokarmowego, a u osób dziedzicznie obciążonych skłonnością do alergii, mogą wywołać reakcje alergiczne. Nie wolno też zbyt szybko przerywać antybiotykoterapii, gdyż grozi to uodpornieniem szczepów bakterii i szybkim nawrotem infekcji.
- Ważne jest znalezienie źródła infekcji …
Tak – należy szukać ogniska infekcji, zamiast decydować się na kolejny antybiotyk. Przyczyną nawracających infekcji często jest niedrożność nosa, może to być również chory ząb. Warto też u dzieci zwrócić uwagę na przerost migdałków, zwłaszcza migdałka gardłowego, zwanego trzecim. Kiedy przerośnie, upośledza drożność nosa, a może też negatywnie wpływać na słuch. Postawienie dobrej diagnozy jest niezwykle istotne , a sprzyja temu dokładny wywiad, ocenienie czy dziecko nie ma skłonności alergicznych bądź zaburzeń
laryngologicznych. W każdej sytuacji należy znać tło choroby, ale też oprócz leczenia alergologicznego lub laryngologicznego zastosować leki uodparniające.
- Na czym takie leczenie polega ?
Jest cała gama leków uodparniających,począwszy od zestawów witaminowych i mikroelementów, przez różne związki chemiczne, po zawiesiny bakterii z mleka kobiecego i kwaśnego mleka krowiego. Są też silniej działające preparaty, które zawierają fragmenty zabitych bakterii, najczęściej wywołujących nawracające infekcje i sepsę. Leki te najlepiej podawać pozajelitowo tak, by nie zniszczył ich kwas żołądkowy. Duże znaczenie ochronne mają szczepienia obowiązkowe dla niemowląt i małych dzieci. Wśród nadobowiązkowych warto wymienić te przeciw pneumokokom, meningokokom, pałeczkom grypy rzekomej, hemofilusom oraz wirusom grypy.
Alergiczny nieżyt nosa
Od końca stycznie rozpoczyna się sezon pylenia leszczyny i olchy. Kolejne miesiące wiosny to okres pylenia m.in.: topoli i brzozy. Początek lata wiąże się z aktywnością alergiczną traw, zbóż, chwastów oraz pleśni. Ponowny okres "zacisza" sezonu alergicznego zostanie osiągnięty dopiero w końcu września.
Jest to temat o tyle istotny, że zaczynające się u wielu osób objawy nieżytowe są bardzo dokuczliwe. Ponadto wiadomo, że wiele przypadków alergicznego nieżytu nosa, to wstęp do ....astmy. Rozpowszechnienie omawianej jednostki chorobowej jest bardzo duże. Zakres występowania alergii szacuje się na ok. 35% populacji. Ocenia się, że na nieżyt alergiczny cierpi ok. 30 mln Amerykanów. W Europie największa częstość zachorowań występuje w Wlk. Brytanii, Skandynawii, Niemczech. Alergiczny nieżyt może wystąpić u dzieci, jako w zasadzie trzecia jednostka o podłożu alergicznym po alergii pokarmowej i skórnej, by osiągnąć największą częstość u młodzieży - 10-15% młodych ludzi dotkniętych jest tą dolegliwością. Powiązanie patogenetyczne z astmą oskrzelową jest udowodnione na postawie licznych badań (także badania własne). U 50% chorych na alergiczny nieżyt nosa występuje nadreaktywność oskrzeli typowa dla astmy oskrzelowej. 75% dzieci chorych na astmę oskrzelową ma objawy nieżytu nosa.
Objawy te są tak dokuczliwe, że, jak można przytoczyć:
-
43% chorych wolałoby mieć zgagę
-
29% objawy "przeziębienia"
-
72% pacjentów skarży się na brak wyrozumiałości i współczucia ze strony zdrowych osób.
Jama nosa należy do górnych dróg oddechowych i jej rolą jest zapewnienie odpowiedniego nawilżenia, ocieplenia i oczyszczenia wdychanego powietrza. Jama nosa ma bardzo skomplikowany układ przestrzenny, unaczynienie i unerwienie. Wysłana jest nabłonkiem gruczołowym, który spełnia rolę nie tylko strukturalną, ale także czynnościową, dzięki aparatowi rzęskowemu i komórkom kubkowym produkującym śluz. Prawidłowa budowa nabłonka, drożność przewodów nosowych, prawidłowy transport śluzowo-rzęskowy, odpowiednia wilgotność otoczenia i prawidłowa gra naczyniowo-ruchowa zapewnia skuteczną funkcję jamy nosowej. Nieżyt nosa, niezależnie od przyczyny może tę funkcję bardzo poważnie zaburzyć.
Definicja alergicznego nieżytu nosa w uproszczeniu brzmi następująco:
Zapalenie błony śluzowej nosa, któremu towarzyszy przynajmniej jeden z następujących objawów:
- świąd
- kichanie
-
wodnisty wyciek lub obrzęk błony śluzowej prowadzący do uczucia zatkania nosa
Praktyczny jest podział alergicznego nieżytu nosa na sezonowy, wyraźnie związany z okresem np. pylenia i całoroczny, związany z uczuleniem na alergeny stale obecne w otoczeniu, np. roztocza kurzu domowego.
Podstawą rozpoznania alergicznego nieżytu nosa jest dobrze zebrany wywiad. Objawy podmiotowe są bardzo charakterystyczne: świąd, kichanie, wodnisty wyciek z nosa, blokada nosa i szczególnie zaobserwowany przez chorego związek z potencjalnym alergenem (np.: po ścięciu trawy, kontakcie z kotem, spacerze w lesie). Alergia w wywiadzie (np. pokarmowa we wczesnym dzieciństwie), alergia w rodzinie (ryzyko 60% u dziecka obojga rodziców-alergików), reakcje sezonowe potwierdzają rozpoznanie. W nieżycie całorocznym przeważa blokada nosa, zaburzenia węchu oraz stałe występowanie objawów, nasilające się po kontakcie ze znanym, wszechobecnym alergenem (np. po odkurzaniu). Objawom ze strony nosa często towarzyszy łzawienie, zaczerwienienie spojówek, pieczenie. Objawy mogą być ostre, przypominające przeziębienie zwane "gorączką sienną". Alergicznemu nieżytowi nosa mogą towarzyszyć objawy astmy oskrzelowej, zapalenie ucha środkowego, polipy, zakażenia dolnych dróg oddechowych.
Badanie przedmiotowe, badanie laryngologiczne - oglądanie jamy nosowej ujawnia następujące zmiany: obrzęk śluzówki nosa, zaczerwienienie, bladość, zasinienie. Można stwierdzić inne objawy alergii, jak: przekrwione spojówki, zmiany skórne, zmiany osłuchowe - świsty.
Badania dodatkowe to przede wszystkim potwierdzenie alergii przez wykonanie testów alergicznych. Najlepszą metodą jest wykonanie testów skórnych z typowymi alergenami, badanie możliwe do wykonania u dzieci od 8 m.życia. Testy wykonujemy na przedramionach nakraplając w miejscu oznaczonym dany alergen i przekłuwając naskórek. W testach mierzy się reakcję na histaminę, traktując to jako kontrolę dodatnią i zmiany w miejscu nakroplenia danego alergenu odnosząc do wielkości bąbla po histaminie.
W każdym wypadku u osób dorosłych w razie wątpliwości warto wykonać badanie tomografii komputerowej zatok obocznych nosa, co pozwala różnicować inne przyczyny dolegliwości. U dzieci należy wykluczyć przerost trzeciego migdałka, zaś u starszych skrzywienie przegrody nosa. Pozostałe elementy diagnostyki różnicowej przedstawiono w tabelach.
Zasady postępowania leczniczego w alergicznym nieżycie nosa można streścić w kilku punktach:
-
edukacja
-
unikanie alergenu (tabela)
-
leczenie zachowawcze
-
immunoterapia swoista.
Leki stosowane w terapii zachowawczej, objawowej, to głównie leki przeciw-histaminowe, działające ogólnoustrojowo, hamujące reakcję alergiczną. Drugą grupą leków anty-alergicznych o słabszej skuteczności w nieżycie alergicznym są kromony. Obiecujęce są efekty leków antyleukotrienowych, szczególnie u dzieci. Alfa- mimetyki (efedryna, pseudoefedryna, fenylopropanolamina) stosowane doustnie hamują blokadę nosa, najlepsze efekty dają w połączeniu z antyhistaminikami. Glikokortykosteroidy mają najsilniejsze działanie przeciwzapalne i znakomicie łagodzą objawy, zwłaszcza sezonowe. Obecnie liczne preparaty są dostosowane do podawania donosowego, należy jednak pamiętać o szkodliwym wpływie na śluzówkę przy dłuższym stosowaniu.
Immunoterapia swoista jest skutecznym leczeniem przyczynowym. Jest to domena alergologów. Wskazaniem do immunoterapii swoistej jest udokumentowane uczulenie na pojedyncze alergeny oraz:
-
obecność IgE swoistego
-
2- letni okres dolegliwości
-
niemożność uniknięcia alergenu
Stosowanie tego typu leczenia-profilaktyki jest uzasadnione ustępowaniem objawów, łagodzeniem dolegliwości i zahamowaniem postępu alergii w stronę astmy oskrzelowej.
Dzięki odczulaniu zmniejsza się zapotrzebowanie na leki farmakologiczne,tym samym obniża się narażenie na ich objawy uboczne.
Immunoterapię swoistą prowadzi się w odpowiednio wyposażonych gabinetach, przez specjalistów, środkami sprawdzonymi, atestowanymi .
Sposoby unikania kontaktu z alergenem
| Alergeny pozadomowe | Alergeny domowe | |
|---|---|---|
|
pyłki roślin |
roztocza kurzu domowego |
grzyby pleśniowe |
| sprawdzanie komunikatów o stężeniu pyłków | czystość w mieszkaniu |
unikanie miejsc, gdzie widać wzrost pleśni |
| odpoczynek nad zbiornikami wodnymi | eliminacja przedmiotów gromadzących kurz odkurzacz z filtrami, |
prawidłowa wentylacja |
| noszenie okularów słonecznych | pościel z włókien sztucznych, pokrowce nieprzepuszczalne dla roztoczy, częste pranie i wietrzenie pościeli, stosowanie środków roztoczobójczych | unikanie nadmiernej wilgotności powietrza, ograniczenie kontaktu z roślinami i drewnem (kominek, choinka) usuwanie odpadków kuchennych |
| przebywanie w pomieszczeniach zamkniętych, wychodzenie po obfitych opadach deszczu | utrzymywanie prawidłowej wentylacji, niskiej wilgotności i umiarkowanej temperatury | przechowywanie owoców i warzyw w lodówce |
| po powrocie unikanie kontaktu z odzieżą, na której są pyłki | unikanie prac w ogrodzie | |
| koszenie traw wokół domu przez osobę drugą stosowanie filtrów powietrza | ||
Autor artykułu: dr hab. n. med. Joanna Domagała-Kulawik, źródło: www.zdrowemiasto.pl
Silna wysypka i silne, doustne leki utrudniają wykonanie testów. Należy się zgłosić po poradę, aby zmienić leczenie i dietę. Leki wziewne, krople, maści, kąpiele i dieta nie mają wpływu na testy, jak również pora roku.
Leki utrudniające dobre wyniki w testach skórnych i z krwi - Calcium (wapno), Clemastin, Diphergan, Singulair, Telfast, Hydroxyzin i Peritol wymagają odstawienia na 2 dni. Leki o przedłużonym działaniu Claritine, Zyrtec i ich odpowiedniki innych firm zależnie od czasu stosowania wymagają odstawienia na 7-14 dni, wyjątkowo robi się testy na lekach.
Leczenie uodporniające - Immunostymulacja
Częstym błędem popełnianym przez pacjentów, jest stosowanie od pierwszych godzin choroby leków przeciwbakteryjnych. Następstwem tego jest zabicie - w krótkim okresie czasu - drobnoustrojów. Co prawda metoda ta prowadzi do szybkiego wyleczenia, ale nie na długo, bo najczęściej tylko do następnego kontaktu z bakteriami chorobotwórczymi.
Podstawą nabycia odporności jest długi kontakt z bakteriami. Odporność uzyskuje się po długim,kilkutygodniowym kontakcie
bakterii z organizmem . Jednakże może to być równie pożyteczne, jak i niebezpieczne, szczególnie, gdy w organizmie będą krążyć żywe, zjadliwe szczepy bakteryjne, produkujące toksyny.
Organizm człowieka nie odróżnia bakterii żywych od zabitych i na każde reaguje jednakowo, produkując przeciwciała. Ponadto zależnie od stopnia dojrzałości układu odpornościowego zachowuje krócej lub dłużej pamięć o produkcji przeciwciał i zdolności do uruchomienia innych mechanizmów obronnych. Jest to mechanizm pamięci immunologicznej, który, aby działał, musi okresowo otrzymać dawkę przypominającą szczepionki.
Zastosowanie szczepionki – najlepiej wieloważnej, czyli zawierającej wszystkie najczęściej spotykane bakterie, wywołujące zapalenia nosogardła, migdałków, zatok, uszu, krtani, oskrzeli, płuc, przewodu pokarmowego i układu moczowego aktywuje zablokowany przez antybiotyki układ odpornościowy. Skutkuje to powstaniem pamięci o produkcji przeciwciał i wzrostem poziomu przeciwciał we krwi przeciwko gronkowcom, paciorkowcom i szczepom wywołującym ostatnio sepsę takim jak pneumokoki, meningokoki i pałeczki hemofilus oraz wielu innym bakteriom chorobotwórczym. Najskuteczniejsze są leki uodparniające w formie zróżnicowanych, wielogatunkowych szczepionek podskórnych. Jedynym mankamentem jest konieczność podawania podskórnego. Jednakże nowe, coraz to droższe, doustne szczepionki znacznie ustępują skutecznością szczepionkom podskórnym.
